Dit is inderdaad het meest voor de hand liggende bezwaar. Als Lukas een zo lange en gedetailleerde toespraak weergeeft (Handelingen 7.2-53), moeten we aannemen dat een of meer personen die bij het verhoor aanwezig waren, de herinnering aan de gebeurtenis hebben bewaard. Dit leidt tot verschillende overwegingen.
-
Filippus was waarschijnlijk niet aanwezig
Filippus wordt vaak als mogelijke bron voorgesteld, omdat Lukas later bij hem in Caesarea zal verblijven (Handelingen 21.8-10). Niets laat echter toe te beweren dat hij de zitting van de bijwoonde. Net als de andere leden van de Zeven kan hij zijn weggehouden of niet tot de vergadering zijn toegelaten.
-
Paulus was waarschijnlijk niet binnen in het Sanhedrin
Saulus wordt uitdrukkelijk genoemd bij de (Handelingen 7.58), maar Lukas laat hem nooit in de raadszaal optreden. Hij was ongetwijfeld jonger dan de leden van de en maakte waarschijnlijk geen deel uit van die instelling. Hij kon de algemene omstandigheden van de zaak kennen, maar het is niet zeker dat hij de hele toespraak heeft gehoord.
-
Een bekeerd lid van het Sanhedrin?
Deze veronderstelling is bijzonder interessant. Lukas weet kennelijk wat er in de raad is gezegd. Hij vermeldt:
- de beschuldigingen van de valse getuigen (Handelingen 6.13-14);
- de reactie van de leden van de (Handelingen 6.15);
- hun groeiende woede (Handelingen 7.54);
- de details van het visioen van Stefanus (Handelingen 7.55-56);
- de hevige reactie van de rechters (Handelingen 7.57).
Deze details wijzen erop dat een persoon die in de vergadering aanwezig was, zijn herinneringen kon doorgeven.
Welnu, de evangeliën vermelden al leden van de die Jezus gunstig gezind waren:
- Nicodemus (Johannes 3.1; Johannes 7.50-51);
- Jozef van Arimatea (Lukas 23.50-51).
Later vermeldt Lukas dat „een grote menigte van de priesters het geloof gehoorzaam werd” (Handelingen 6.7). Het is dus niet onmogelijk dat sommige priesters, of zelfs sommige leden van de raad, uiteindelijk tot bekering kwamen en hun herinneringen doorgaven.
-
Gamaliël?
Een oude, hoewel volkomen speculatieve veronderstelling is die van . Hij had al een gematigde houding tegenover de apostelen aangenomen (Handelingen 5.34-39). Sommige oude christelijke schrijvers veronderstelden zelfs zijn bekering, maar geen enkele tekst van het Nieuwe Testament bevestigt dat.
-
Lukas zelf heeft de toespraak waarschijnlijk samengevat
We moeten ons geen woordelijk stenografisch verslag voorstellen. Volgens de gebruiken van de antieke geschiedschrijving heeft Lukas de woorden van Stefanus zeker samengevat en geordend. De toespraak die wij lezen, is waarschijnlijk getrouw in inhoud en gedachte, zonder noodzakelijk een letterlijke weergave te zijn.
De hypothese die het interessantst lijkt
Volgens onze conclusies is de meest aannemelijke verklaring dat een of meer personen die bij de aanwezig waren, de herinnering aan de toespraak hebben bewaard en haar hebben doorgegeven aan de gemeente in Jeruzalem, en uiteindelijk aan Lukas.
Het zou kunnen gaan om:
- een gematigd lid van de raad;
- een bekeerde priester (Handelingen 6.7);
- een discipel met toegang tot de kring rond de hogepriester, zoals degene die in Johannes 18.15-16 wordt genoemd;
- of ook om een combinatie van meerdere getuigen.
Het is zelfs mogelijk dat Paulus deze herinneringen later aanvulde toen hij de metgezel van Lukas werd. Zo zouden we achter Handelingen 7 de herinnering kunnen hebben van een ooggetuige die het verhoor van Stefanus bijwoonde, een herinnering die Lukas vervolgens volgens zijn methode als historicus zou hebben vormgegeven (Lukas 1.1-4).
Deze veronderstelling zou de verbazingwekkende nauwkeurigheid verklaren waarmee de psychologische reacties van de en de dramatische opbouw van het verhaal worden beschreven.