De situatie van Petrus en Johannes in Handelingen 4.5-22 was ernstig en hun toekomst was geenszins zeker. Het bezat een aanzienlijk religieus en rechterlijk gezag, ook al werd zijn macht beperkt door de Romeinse bezetting.
-
De gevangenschap
De eerste maatregel die genomen wordt, is juist hun gevangenhouding (Handelingen 4.3). Het kon langere gevangenisstraffen opleggen en de arrestaties herhalen, wat trouwens enkele weken later zal gebeuren (Handelingen 5.17-18).
-
De lijfstraffen
De rechtbank kon de geseling opleggen. Deze straf was gebruikelijk in het jodendom van de eerste eeuw (Deuteronomium 25.1-3). Inderdaad zullen Petrus en de andere apostelen later geslagen worden voordat ze worden vrijgelaten (Handelingen 5.40).
-
De religieuze uitsluiting
De autoriteiten konden ook verschillende religieuze sancties uitspreken, tot en met de uitsluiting uit de joodse gemeenschap. Zo'n maatregel bestond al in de tijd van Jezus (Johannes 9.22; Johannes 12.42).
-
De doodstraf?
De kwestie is ingewikkelder. Onder de Romeinse overheersing had het normaal gesproken niet meer het recht om rechtmatig een doodvonnis uit te voeren zonder toestemming van de gouverneur (Johannes 18.31). Onder bepaalde omstandigheden konden executies echter min of meer onregelmatig worden uitgevoerd.
Enkele jaren later:
- Stefanus zal worden gestenigd na zijn verschijning voor het (Handelingen 7.54-60);
- Jakobus, de broer van Johannes, zal worden terechtgesteld door Herodes Agrippa I (Handelingen 12.1-2);
- Jakobus, de broer van de Heer, zal volgens de historicus Flavius Josephus rond het jaar 62 eveneens ter dood worden gebracht.
Ook al werden Petrus en Johannes waarschijnlijk niet onmiddellijk bedreigd met een officiële doodstraf, ze konden die mogelijkheid niet uitsluiten. Jezus zelf was immers enkele weken eerder voor meerdere van diezelfde mannen verschenen.
-
Waarom werden ze uiteindelijk vrijgelaten?
Meerdere factoren verklaren hun vrijlating:
- het wonder was onweerlegbaar (Handelingen 4.16);
- de voormalige kreupele stond naast hen (Handelingen 4.14);
- het hele volk verheerlijkte God (Handelingen 4.21);
- de autoriteiten vreesden een reactie van het volk (Handelingen 4.21);
- ze wilden vooral de prediking in de naam van Jezus het zwijgen opleggen (Handelingen 4.17-18).
Conclusie
Menselijkerwijs riskeerden Petrus en Johannes minimaal een lange gevangenschap, lijfstraffen en religieuze uitsluiting. De mogelijkheid van een executie, hoewel minder direct, kon niet helemaal worden uitgesloten. Hun vrijmoedigheid voor het is daarom des te opmerkelijker. Enkele weken eerder had Petrus zijn Meester uit angst verloochend (Mattheüs 26.69-75); nu verschijnt hij, vervuld met de Heilige Geest (Handelingen 4.8), moedig voor dezelfde autoriteiten die de veroordeling van Jezus hadden bewerkt. Dit tafereel is zo een van de eerste vervullingen van de woorden van de Heer:
„U zult omwille van Mij voor gouverneurs en koningen worden geleid, tot een getuigenis voor hen en voor de volken” (Mattheüs 10.18).