Dat Daniël en Johannes hun openbaringen ontvingen in een situatie van dwang of deportatie, is geen bijzaak: het is een sleutelelement dat de twee boeken met elkaar verbindt en hun een bijzondere kracht geeft.
Daniël in deportatie
Daniël wordt na de val van Jeruzalem naar Babel weggevoerd (omstreeks 595 v.Chr.).
Hij leeft in gedwongen ballingschap, ver van zijn land, onderworpen aan een vreemde cultuur en een vreemde macht.
Zijn visioenen (beelden, beesten, de Mensenzoon) ontstaan in deze context van keizerlijke overheersing.
De boodschap: ook al wordt Israël weggevoerd en lijkt het verpletterd, God blijft soeverein en bereidt een koninkrijk voor dat nooit vernietigd zal worden Daniël 2.44.
Johannes in ballingschap
Johannes wordt naar het gestuurd, waarschijnlijk op keizerlijk besluit, vanwege zijn getuigenis Openbaring 1.9.
Hij is geïsoleerd, gemarginaliseerd, afgesneden van zijn gemeenschap.
Zijn visioenen (de Messias Jezus te midden van de gemeenten, beesten, het nieuwe Jeruzalem) ontstaan in deze context van vervolging en kwetsbaarheid.
De boodschap: ook al lijkt het rijk alles te beheersen, de Messias Jezus leeft, is aanwezig, en zijn heerschappij is verzekerd Openbaring 1.18.
Het verband tussen de twee openbaringen
Plaats van zwakheid → plaats van openbaring: Daniël in Babel, Johannes op Patmos. Beiden ontvangen een visioen niet in heerlijkheid, maar in ballingschap.
Keizerlijke machten → beperkte koninkrijken: Babel en Rome lijken machtig, maar hun rijken worden beschreven als voorbijgaand.
Universele hoop: Daniël kondigt een koninkrijk aan dat aan de “Mensenzoon” wordt toevertrouwd Daniël 7.14. Johannes ziet diezelfde glorievolle “Mensenzoon” te midden van de gemeenten Openbaring 1.13.
Weerstand en trouw: beide boeken moedigen aan om stand te houden en trouw te blijven ondanks de druk.
Visie op de toekomst: beide tonen dat de menselijke geschiedenis onrustig is, maar dat zij door God gekend en vastgehouden wordt.
Conclusie
De deportatie van Daniël en de ballingschap van Johannes zijn geen obstakels voor de openbaring, maar juist het kader waarin God spreekt. Dit onderstreept dat het goddelijke woord opkomt op plaatsen van kwetsbaarheid, om hoop en moed te geven. De twee boeken antwoorden op elkaar:
Daniël kondigt een koninkrijk aan.
Openbaring toont dit koninkrijk verwezenlijkt in Christus.
Samen vormen ze een groot fresco van weerstand en hoop, waarin de ballingschap de plaats van het visioen wordt en de zwakheid de plaats van de kracht.