De vraag of Judas Iskariot aan de instelling van het Heilig Avondmaal heeft deelgenomen voordat hij de paasmaaltijd verliet, is onder uitleggers een punt van discussie. De evangelieverslagen laten geen absoluut zeker antwoord toe, want elk legt de nadruk op andere aspecten van die beslissende avond.
Het Evangelie van Johannes is het enige dat het vertrek van Judas uitvoerig verhaalt. Nadat Hij hem het ingedoopte stuk brood heeft gegeven, maakt Jezus impliciet bekend wie de verrader is. Johannes vermeldt dan: „Judas, het stuk brood genomen hebbend, ging terstond naar buiten. En het was nacht” (Johannes 13.26-30). De evangelist voegt er onmiddellijk aan toe: „Toen hij naar buiten gegaan was, zei Jezus: Nu is de Zoon des mensen verheerlijkt” (Johannes 13.31). Deze overgang markeert een belangrijke breuk in het verhaal: vanaf dat ogenblik richt Jezus zich uitsluitend tot de elf discipelen die bij Hem gebleven zijn.
De synoptische evangeliën verhalen van hun kant de instelling van het brood en de beker (Mattheüs 26.26-29; Markus 14.22-25; Lukas 22.19-20), maar ze vermelden niet uitdrukkelijk op welk moment Judas de zaal verlaat. Hun hoofddoel is niet een gedetailleerde chronologie van alle gebeurtenissen te geven, maar hun theologische betekenis te belichten.
Er worden dus twee hoofdverklaringen voorgesteld. Volgens de eerste, die door veel commentatoren ruimschoots wordt gedeeld, volgt Johannes hier de chronologische volgorde van de feiten. Judas zou onmiddellijk na het ontvangen van het ingedoopte stuk brood zijn vertrokken, voordat Jezus het Heilig Avondmaal instelde. Vanuit dit gezichtspunt zou hij niet hebben deelgenomen aan het brood en de beker die het nieuwe verbond verzinnebeelden.
Volgens een tweede verklaring geven de synoptische verslagen de historische volgorde van die avond getrouwer weer. Judas zou dan bij de instelling van het Heilig Avondmaal nog aanwezig zijn geweest en het brood en de beker met de andere discipelen hebben gedeeld voordat hij de maaltijd verliet.
Bij gebrek aan een uitdrukkelijke uitspraak van de Schrift is het onmogelijk met absolute zekerheid een beslissing te nemen. Toch brengt het verloop van het verhaal van Johannes, dat het onmiddellijke vertrek van Judas vóór de lange toespraak tot de elf discipelen (Johannes 13.31-17.26) benadrukt, veel uitleggers ertoe het waarschijnlijker te achten dat Judas niet aan het eigenlijke Heilig Avondmaal heeft deelgenomen. Deze conclusie blijft echter een exegetische afleiding en geen uitdrukkelijke uitspraak van de bijbeltekst.