Daniël 6 – Daniël in de leeuwenkuil: trouw blijven wanneer geloof gevaarlijk wordt

Babel is gevallen.

Een nieuwe macht bestuurt nu het koninkrijk.

Maar Daniël is er nog steeds.

Hij is waarschijnlijk inmiddels een oude man geworden, en toch blijft hij ondanks de wisselingen van koningen en rijken trouw dienen.

Koning Darius vertrouwt hem zozeer dat hij overweegt hem nog meer verantwoordelijkheid te geven.

Dat wekt de jaloezie van sommige bestuurders.

Ze zoeken daarom naar een fout in Daniëls leven.

Corruptie?

Leugen?

Nalatigheid?

Ze vinden niets.

Uiteindelijk begrijpen ze dat ze, om Daniël ten val te brengen, juist datgene tegen hem moeten gebruiken wat zijn kracht is:

zijn trouw aan God.

Daniël was waarschijnlijk geen jonge man meer

Op veel afbeeldingen wordt Daniël als een jonge man voorgesteld wanneer hij in de leeuwenkuil wordt geworpen.

Toch was dat waarschijnlijk niet het geval.

Daniël was tientallen jaren eerder, aan het begin van de Babylonische overheersing, naar Babylon gebracht.

Wanneer Babylon in 539 v.Chr. valt, zijn er sinds zijn aankomst meer dan zestig jaar verstreken.

De Bijbel vermeldt zijn exacte leeftijd niet.

Maar als we uitgaan van de hypothese dat hij rond zijn 14e jaar werd weggevoerd, zou Daniël ten tijde van de gebeurtenissen in hoofdstuk 6 ongeveer 80 jaar oud kunnen zijn.

Dat verandert de manier waarop we ons deze scène voorstellen.

De man die voor de leeuwen wordt geworpen, is waarschijnlijk geen jonge held die het geloof pas begint te ontdekken.

Het is een man die al tientallen jaren met God wandelt.

Het nieuwe koninkrijk moet worden georganiseerd.

Darius stelt 120 bestuurders aan en plaatst boven hen drie hoge functionarissen.

Daniël is een van deze drie mannen.

Al snel onderscheidt hij zich.

Hij doet zijn werk zo goed en blijkt zo betrouwbaar dat de koning overweegt hem het bestuur over het hele koninkrijk toe te vertrouwen.

Maar dit succes bevalt niet iedereen.

De andere bestuurders worden jaloers.

Daarom beginnen ze Daniël te onderzoeken.

Ze zoeken iets waarmee ze hem zouden kunnen beschuldigen.

Maar ze stuiten op een probleem.

Ze vinden niets.

Daniël is niet corrupt.

Hij verwaarloost zijn werk niet.

Hij verduistert geen geld van het koninkrijk.

Hij vervult zijn verantwoordelijkheden naar behoren.

Zijn vijanden komen dan tot een opmerkelijke conclusie:

als ze Daniël willen laten veroordelen, zullen ze zijn geloof tegen hem moeten gebruiken.

De bestuurders gaan naar koning Darius.

Ze stellen hem een nieuwe wet voor.

Dertig dagen lang mag niemand een gebed of verzoek richten tot een god of mens behalve tot de koning.

Wie ongehoorzaam is, zal in de leeuwenkuil worden geworpen.

De valstrik is slim opgezet.

De wet streelt Darius' eergevoel.

Dertig dagen lang wordt hij het middelpunt van alle verzoeken.

De koning stemt toe.

Het decreet wordt ondertekend.

En Daniëls vijanden weten precies wat er nu zal gebeuren.

Daniël hoort dat het decreet zojuist is ondertekend.

Wat zal hij doen?

Zal hij dertig dagen lang stoppen met bidden?

Zal hij zich verbergen?

Zal hij de koning openlijk uitdagen?

Nee.

Daniël gaat naar huis.

Hij opent zijn vensters in de richting van Jeruzalem.

Hij knielt neer.

En hij bidt.

Drie keer per dag.

Maar Daniël 6 voegt een essentieel detail toe:

«zoals hij dat voordien deed».

Dit zijn misschien wel de belangrijkste woorden van het hele verhaal.

Daniël begint niet te bidden om Darius uit te dagen.

Hij bad al vóór het decreet.

Hij probeert geen protestactie te organiseren.

Hij zet eenvoudig zijn leven met God voort.

De crisis brengt zijn trouw dus niet voort.

Ze onthult een trouw die er al was.

Daniël bevindt zich heel ver van Jeruzalem.

De stad is veroverd en haar tempel verwoest.

Toch richt Daniël zich tijdens het bidden naar de stad.

Waarom?

Lang daarvoor had Salomo bij de inwijding van de tempel rekening gehouden met de mogelijkheid dat de Israëlieten op een dag in ballingschap zouden worden weggevoerd.

Hij had God gevraagd te luisteren naar degenen die vanuit hun land van ballingschap zouden bidden in de richting van hun land en Jeruzalem.

Daniël bevindt zich precies in deze situatie.

Voor Daniël betekent het kijken naar Jeruzalem niet dat God alleen in die stad woont.

Jeruzalem staat voor Gods beloften.

De stad herinnert aan zijn verbond en aan de hoop op terugkeer.

Zelfs wanneer alles verloren lijkt, blijft Daniël dus kijken in de richting van de belofte.

Daniëls vijanden hoeven alleen nog maar te wachten.

Ze betrappen hem terwijl hij bidt.

Daarna gaan ze naar Darius.

De val klapt dicht.

De koning beseft dat hij is gemanipuleerd.

Hij waardeert Daniël en zoekt urenlang naar een manier om hem te redden.

Maar de bestuurders herinneren hem eraan dat het decreet is ondertekend.

De koning die almachtig leek, ontdekt dan iets vreemds:

hij kan zelfs de man die hij wil redden niet redden.

Zijn eigen wet is zijn valstrik geworden.

Daniël moet in de leeuwenkuil worden geworpen.

Voordat Daniël wordt opgesloten, zegt Darius tegen hem:

‘Jouw God, die je zo volhardend dient, zal je redden.’

Daarna wordt Daniël in de kuil geworpen.

Een steen sluit de opening af.

Hij wordt verzegeld.

Menselijk gezien lijkt het verhaal voorbij.

Daniël is opgesloten.

De leeuwen zijn daar.

De koning kan niet meer ingrijpen.

Darius keert terug naar het paleis.

Maar hij kan niet eten en ook niet slapen.

De hele nacht vertelt de tekst bijna niets over wat er in de kuil gebeurt.

We moeten wachten tot de ochtend.

Bij het aanbreken van de dag haast Darius zich naar de kuil.

Met bezorgde stem roept hij Daniël:

‘Daniël, dienaar van de levende God, heeft jouw God [...] je van de leeuwen kunnen redden?’

En plotseling...

antwoordt een stem.

Daniël leeft.

Hij legt uit:

‘Mijn God heeft zijn engel gestuurd en de muil van de leeuwen gesloten.’

De koning beveelt onmiddellijk dat Daniël uit de kuil wordt gehaald.

Zijn lichaam wordt onderzocht.

Geen enkele verwonding.

Daniël heeft de nacht bij de leeuwen doorgebracht.

En toch leeft hij.

Welke engel heeft Daniël beschermd?

Daniël verklaart:

‘Mijn God heeft zijn engel gestuurd.’

Maar de Bijbel noemt zijn naam niet.

Was het Gabriël?

Michaël?

Een andere engel?

We weten het niet.

Het is daarom beter niet te proberen deze engel met zekerheid te identificeren.

De boodschap van de tekst is veel eenvoudiger:

God had Daniël in de kuil niet verlaten.

Daniël vertrouwt op God.

En God redt hem op wonderbaarlijke wijze.

Zouden we dan kunnen concluderen:

‘Als ik genoeg geloof heb, zal God altijd voorkomen dat mij iets ergs overkomt’?

Nee.

Het Nieuwe Testament verwijst waarschijnlijk naar Daniël wanneer het spreekt over gelovigen die door het geloof ‘de muil van leeuwen sloten’.

Maar enkele regels verder spreekt Hebreeën 11 ook over trouwe gelovigen die gevangengezet, gemarteld en zelfs gedood werden.

Sommigen worden gered.

Anderen blijven trouw tot de dood.

Toch worden ze allemaal voorgesteld als voorbeelden van geloof.

Daniël 3 had hetzelfde al laten zien.

Sadrach, Mesach en Abed-Nego wisten dat God hen uit de vuuroven kon redden.

Maar ze hadden besloten trouw te blijven, zelfs als Hij dat niet zou doen.

Geloof betekent dus niet:

‘God moet doen wat ik Hem vraag.’

Het betekent:

‘Ik kies ervoor Hem te vertrouwen, ook wanneer ik de afloop nog niet ken.’

Daniël 3 en Daniël 6 lijken sterk op elkaar.

Maar er is een interessant verschil.

In Daniël 3 beveelt de koning iets te doen wat God verbiedt:

een beeld aanbidden.

De drie mannen weigeren.

In Daniël 6 verbiedt de koning iets wat trouw aan God vereist:

bidden.

Daniël gaat door.

De twee verhalen geven dus twee elkaar aanvullende voorbeelden.

Wanneer de overheid vraagt iets te doen wat trouw aan God verbiedt, zeggen de drie mannen:

nee.

Wanneer de overheid verbiedt wat trouw aan God vereist, gaat Daniël:

door.

Maar geen van hen zoekt de opstand.

Ze respecteren het gezag zolang dit niet probeert Gods plaats in te nemen.

Na Daniëls redding beveelt Darius dat de mannen die hem hadden beschuldigd samen met hun gezinnen in de kuil worden geworpen.

Deze passage is moeilijk.

Dit weerspiegelt de hardheid van de politieke wereld in de oudheid.

We moeten hier beslist niet uit begrijpen dat de Bijbel ons vraagt zo te handelen.

De wet die aan Israël was gegeven, bevestigde juist het beginsel van persoonlijke verantwoordelijkheid: kinderen mochten niet ter dood worden gebracht vanwege de fouten van hun ouders.

Het verhaal laat echter een verschrikkelijke ommekeer zien.

De mannen die de kuil voor Daniël hadden voorbereid, worden het slachtoffer van hun eigen valstrik.

Het laat ook zien dat de leeuwen werkelijk gevaarlijk waren.

Daniël had het niet overleefd omdat ze tam waren.

Na deze gebeurtenissen richt Darius een boodschap tot de volken van zijn koninkrijk.

Hij verklaart dat de God van Daniël is:

‘de levende God’

en dat:

‘zijn koninkrijk zal nooit vernietigd worden’.

Het contrast is opmerkelijk.

Enkele uren eerder beweerden de bestuurders dat de wet van de Meden en Perzen niet veranderd kon worden.

Maar die wet gold slechts voor...

dertig dagen.

Darius spreekt nu over een ander koninkrijk.

Een koninkrijk dat nooit zal verdwijnen.

Menselijke wetten gaan voorbij.

Koningen gaan voorbij.

Rijken gaan voorbij.

Het koninkrijk van God blijft.

Daniël begon waarschijnlijk niet pas drie keer per dag te bidden toen hij hoorde dat hij het risico liep voor de leeuwen te worden geworpen.

Hij bad al.

Al heel lang.

Dat is een belangrijke les.

Soms denken we dat we moedig moeten worden wanneer er een grote beproeving komt.

Maar moed wordt vaak voorbereid in de kleine beslissingen van elke dag.

Eerlijk zijn wanneer een leugen gemakkelijker zou zijn.

Je werk goed doen wanneer niemand kijkt.

Weigeren een groep te volgen wanneer je weet dat die iets verkeerds doet.

Tijd voor God vrijhouden, zelfs wanneer veel andere dingen belangrijker lijken.

Daniël was niet volmaakt omdat hij de leeuwen had overleefd.

Hij had eenvoudig, dag na dag, een leven opgebouwd waarin God werkelijk een plaats innam.

Toen het decreet kwam, hoefde Daniël dus geen nieuwe manier van leven te bedenken.

Hij ging door:

«zoals hij dat voordien deed».

1. Daniël was waarschijnlijk een oude man.Zijn trouw was gedurende tientallen jaren opgebouwd.

2. Daniël was ook een uitstekende bestuurder.Zijn vijanden vinden bij hem geen corruptie of nalatigheid.

3. Zijn vijanden gebruiken zijn geloof om hem in de val te lokken.Ze weten dat Daniël zijn relatie met God niet gemakkelijk zal opgeven.

4. Daniël bidt ‘zoals hij dat vroeger deed’.Hij zoekt geen provocatie of confrontatie.

5. Trouw in grote beproevingen wordt voorbereid in het dagelijks leven.Daniël was al trouw lang voordat hij de kuil binnenging.

6. God stuurt een engel om de muil van de leeuwen te sluiten.De tekst vermeldt de identiteit van deze engel niet.

7. Geloof garandeert niet altijd lichamelijke redding.Het betekent trouw blijven, zelfs wanneer de afloop onbekend blijft.

8. Daniël 3 en Daniël 6 vullen elkaar aan.De vrienden weigeren wat God verbiedt; Daniël blijft doen wat zijn trouw aan God vereist.

9. Menselijke wetten en koninkrijken zijn tijdelijk.Zelfs de machtigste rijken verdwijnen uiteindelijk.

10. Het koninkrijk van God blijft.Dat is uiteindelijk de boodschap die Darius zelf verkondigt.

Deze jongerenversie laat je de kern van Daniël 6 ontdekken.

De pedagogische versie gaat dieper in op Daniëls trouw, zijn gebed, de valstrik van de bestuurders en zijn redding.

De academische versie maakt het mogelijk om Daniëls leeftijd, de identiteit van Darius de Meder, het Medo-Perzische bestuur, de wet van de Meden en Perzen, het gebed in de richting van Jeruzalem, de leeuwenkuil, het ingrijpen van de engel en de parallellen met Daniël 3 en Hebreeën 11 nauwkeuriger te bestuderen.